संघीय गणतन्त्र नेपाल र हाम्रो जिम्मेवारी
कसैको बक्सिस होइन। संघीय गणतन्त्र नेपाल रगत पसिना बगाएर, मृत्यु रोजेर प्राप्त गरिएको हो। यहाँ आवश्यक परे देशको समुन्नतिको लागि फेरि दिन तयार छौं।
देश कुनै एउटा पुस्ताको बपौती वा दाइजो होइन। यो देश सबैको हो, विशेषतः मेहनत गर्ने र भोकै हुनेहरूको।
२०६४ को चुनाव र सरकार गठन
२०६४ मा जनताले विश्वास गरेका थिए, मत पनि सोही अनुरुप जाहेर गरेका थिए। बहुमत नभए पनि साना किसानको ऋण मिनाहा, सेना समायोजन जस्ता काम भए। चुनाव बहुमत नभए पनि सरकार गठन भएको थियो।
माओवादीको एजेन्डा र संविधान निर्माण
गणतन्त्र, संघीयता, धर्मनिरपेक्षता, समानुपातिक समावेशी प्रतिनिधित्व माओवादीको एजेन्डा हो। माओवादी सरकारले मध्यपाहाडी लोकमार्ग सुरु गर्यो, जसले लोडसेडिङ हटायो।
तर जनताले संविधान बन्नुअघि माओवादी पार्टी फुट्यो। त्यसपछि २०७० सालमा मत परिवर्तन भयो। २०६४ र २०७० को चुनाव संविधान निर्माणको लागि म्यान्डेट थिए।
२०७४–२०७८ को राजनीतिक घटनाक्रम
२०७४ मा नेपालीहरूले पहिलो पटक सार्वभौम प्रतिनिधिसभा चुनावमा भाग लिए। जनताले नेकपा (माओवादी + एमाले) मा विश्वास गरे।
२०७८ मा केपी ओली अल्पमतमा परे। दुई पटक असंवैधानिक रूपमा संसद विघटन भयो। सर्वोच्च अदालतले संसद विघटनलाई उल्ट्यायो। तर नेकपा तीन भागमा विभाजित भयो (माओवादी, एमाले, समाजवादी)।
२०७९ को चुनाव र राजनीतिक संरचना
२०७९ को प्रतिनिधि सभा चुनावमा दल क्रमशः: कांग्रेस, एमाले, माओवादी, रास्वपा, एकीकृत समाजवादी भए।
तर संसदले ९९% मतबाट प्रचण्डलाई प्रधानमन्त्री बनायो। राजनीतिक संरचना यसरी बने:
- राष्ट्रपति: कांग्रेस
- उपराष्ट्रपति: मधेसी दल
- सभामुख: एमाले
- उपसभामुख: रास्वपा
२०७९–२०८१ को घटनाक्रम
माघ २०७९ देखि असार २०८१ सम्म अनेक काण्ड खुल्दै गए। अनुसन्धान र जेलका घटनाहरू भयो। सरकार परिवर्तन भयो। नेकपा र एमालेले सत्ता सहयात्रा सुरु गरे।
केपी ओली प्रधानमन्त्री भए। बाँकी दल प्रतिपक्षमा भए। सत्ता दुरुपयोग, स्वेच्छाचारीता, दादागिरी र अन्य घटनाहरू घटे।
जेन्जी आन्दोलन र परिणाम
२०७४ जेन्जी आन्दोलनमा सरकारले जनताको बर्बर हत्या गर्यो। हिंसा भड्कियो। देश संकटमा पर्यो। संविधानलाई खतरामा पार्ने स्थिति आयो। अहिले हामी निर्वाचनतर्फ जाँदैछौं।
आन्दोलनपछि संसदमा प्रतिनिधित्व गर्ने दलको व्यवहार विश्लेषण गर्नु पर्छ। यदि सुझबुझ भयो भने प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी संसद मन्त्री बन्न सकिन्थ्यो।
जेन्जी आन्दोलनपछि नियम लागू गर्ने प्रक्रिया कसले सुरु गर्यो र क्रमशः को थपियो, जनताले बुझ्नुपर्छ।
आन्दोलनमा को लुके, को जेलबाट भागे, के के घटना भयो। अहिले आन्दोलनको ब्याज खानेहरू सरकार र संसदमा थिए।
निष्कर्ष र सन्देश
जेन्जी अगुवाहरू कसरी उदाए र हराए। कुन NGO हरु देखा परे।
२०६४ देखि अहिले सम्मको राजनीतिक प्रवृत्ति: एजेन्डा, नीति, योगदान र सिट बाँडफाँड। ठन्डा दिमागले सोच्नु, निर्णय गर्नु। १०–१५ वर्ष पछि पछुतो नहोस्।
दोषीलाई दण्ड दिनु। पार्टीको नीति, उम्मेदवारको चरित्र, योजना र एजेन्डा हेरेर मतदान गर्नु। निर्णय स्वयम्को हो।
धैर्य गर्नु, सोच्नु, बुझ्नु जरुरी। देशको लागि समय दिनु, भात पकाउन १५ मिनेट लाग्छ, देश बचाउन समय र धैर्य आवश्यक।